Sharingweek, een week lang #deeleconomie

In de week van 8 tot en met 15 oktober wordt aandacht besteed aan de vele deelinitiatieven die in Nederland actief zijn. Dan organiseert een aantal ambassadeurs van de deeleconomie namelijk de landelijke Sharing Week.

Sharing Week
Huizen, spullen, werkplekken, auto’s en maaltijden delen: dat de deeleconomie is een zeer actueel thema is, wordt wel bewezen door de vele blogs die we er hier al over schreven. Om stil te staan bij alles wat de deelinitiatieven te bieden hebben, én om inzicht te geven in de werkelijke waarde van de deeleconomie, wordt van 8 tot en met 15 oktober de landelijke ‘Sharing Week georganiseerd’. In deze week nodigen ShareNLSeats2meet.comNils Roemen en enkele partners zoveel mogelijk mensen in Nederland uit om onderling te delen, lenen, ruilen, huren en geven.

Programma
De Sharing Week doet onder meer de volgende steden in Nederland aan: Amsterdam, Amersfoort, Eindhoven, Nijmegen, Den Bosch, Groningen en Utrecht. Ieder met een programma waarin kennis over de deeleconomie wordt gedeeld en waar mensen diezelfde dag nog zélf kunnen beginnen met delen.
PeerbyBlaBlaCarParkFlyRentCroqqer en vele andere initiatieven krijgen een podium, om samen een inspirerend voorbeeld te zijn voor anderen.

Daarnaast zullen op de verschillende locaties tientallen inspirerende sprekers als John Moravec (auteur ‘Knowmad Society’), Maurice de Hond (Steve Jobs scholen), Claire Boonstra (Operation Education),Martijn Aslander (Lifehacker), Ronald van den Hoff (Society 3.0), Sjors de Vries en Judith Lekkerkerker(Ruimtevolk) en Nils Roemen (Durftevragen) het gesprek aangaan over de kansen van de deeleconomie en de effecten op onze samenleving.

Het volledige programma kun je hier lezen.

De diversiteit van de deeleconomie

De opkomst van de deeleconomie heeft de afgelopen week met kritische artikelen in, onder andere, de Volkskrant en nrc next een interessant punt bereikt. Na een aantal jaren waarin positieve berichtgeving de boventoon voerde, ontstaat er nu meer ruimte voor kritiek. Dat is maar goed ook, want ook dat heeft de deeleconomie nodig.

Zoals opinieleider Rachel Botsman stelde tijdens haar presentatie bij een internationale deeleconomie-conferentie eerder dit jaar in Parijs: ‘De deeleconomie is slechts een baby.’ Niets is minder waar; het merendeel van de in Nederland bekende deelplatformen zijn slechts enkele jaren geleden bedacht. De oprichters van platformen waar nu volop auto’s, ritten, spullen, maaltijden, accommodatie en vaardigheden gedeeld worden, werden tot voor kort nog raar aangekeken. ‘Leuk idee! Maar… wie wilt dit in vredesnaam?’ was een veelgehoorde reactie. De nieuwe generatie deelplatformen (boten, kleding, kapitaal etc.) horen eerder: ‘Goed idee! Maar… dat mag toch niet?’

Peuterschoenen gaan aan

Dit is kenmerkend voor de fase waarin de deeleconomie zich nu bevindt. De peuterschoenen gaan langzaam aan en er wordt volop geëxperimenteerd en ontdekt. De platformen groeien hard en komen daarmee steeds scherper op de radar van het reguliere bedrijfsleven, overheden, onderzoeksinstellingen, adviesbureaus en media. Er ontstaat een paradox van enerzijds een ’booming business’ en anderzijds een hoog gemotiveerd ondernemersveld waar vaak vanuit de principes van het sociaal ondernemen, elke dag met veel passie gewerkt wordt aan een meer verbonden en duurzame samenleving waar buurtgenoten elkaar kennen en helpen. Deze paradox is ook duidelijk zichtbaar bij degenen die gebruik maken van de deeleconomie-platformen. Uit eigenonderzoek blijkt dat mensen zowel intrinsieke als extrinsieke beweegredenen hebben om gebruik te maken van dergelijke platformen. Sommigen doen het om elkaar te helpen, sommigen doen het om geld te besparen of te verdienen. Veel mensen hebben een combinatie aan motieven, waar duurzaamheid vaak ook onderdeel van is.

Paradox tussen sociaal en big business

De paradox tussen ’sociaal’ en ’big business’ heeft tot nog toe bevorderend gewerkt voor de ontwikkeling van de deeleconomie. De indrukwekkende variatie aan motieven die mensen kunnen hebben zorgt voor een extra snelle groei, en biedt kansen aan ondernemers uit de deeleconomie om platformen zo in te steken dat de ideologie past bij een bepaalde groep mensen. Zo ontstaan er bijvoorbeeld marktplaatsen met, en marktplaatsen zonder financiële vergoeding. Het onderscheid tussen Airbnb en Couchsurfing is hier een aardig voorbeeld van. Tot zover is er niets aan de hand, maar zoals in elk gevarieerd speelveld ontstaan er ook uitersten. Het zijn die uitersten die nu zorgen voor de nodige kritiek.

De uitersten van de paradox zijn wederom zichtbaar bij gebruikers van de platformen, maar ook binnen de platformen zelf. Bij de gebruikers zien we bijvoorbeeld de ’illegale hotels’ van individuen die via Airbnb meerdere panden verhuren en daar veel geld mee verdienen, terwijl legale hotels en bed & breakfasts te maken hebben met regelgeving, belasting en controle van de overheid (Volkskrant d.d. 30 augustus: http://bit.ly/vk31814). Binnen de platformen zien we bijvoorbeeld bedrijven als Uber die, gevoed door miljardeninvesteringen, in een duizelingwekkend tempo de markt op komen en daarbij veel losmaken (nrc next d.d. 3 september: http://bit.ly/nn030914).

Diversiteit omarmen

Ook overheden zullen om moeten leren gaan met deze paradox. Overheden zijn nog niet klaar met het vorige pakket aan regelgeving en nieuwe technologische ontwikkelingen zorgen alweer voor de noodzaak om dat wat besloten is weer onder de loep te nemen. Dit schept verantwoordelijkheid voor de journalistiek om alle betrokkenen scherp te houden. Vanuit shareNL, het Nederlandse kennis- en netwerkplatform voor de deeleconomie, juichen we kritiek dan ook toe. Ook zien we een noodzaak voor meer dialoog tussen, en meer kennis voor, eenieder die met de deeleconomie te maken heeft. De kansen op het gebied van sociale cohesie, economische zelfredzaamheid en duurzaamheid die de deeleconomie biedt zijn te mooi om overschaduwd te worden door de doembeelden van haar excessen. Wij geloven dat we als samenleving de kansen die de deeleconomie biedt het beste kunnen benutten door vanuit een objectieve rol, samenwerking te faciliteren tussen alle betrokkenen.

De opkomst van de deeleconomie is onomkeerbaar. De uitdaging voor ons allemaal is om de deeleconomie niet overhaast volwassen te laten worden, haar diversiteit te omarmen, haar zoveel mogelijk vrijheid te gunnen en als het nodig is af en toe een grens stellen.

Door: Pieter van de Glind i.s.m. Harmen van Sprang (co-founders shareNL) 

Arjan van Veelen schrijft kritisch stuk over de "deeleconomie"

Een bijzonder goed uitgewerkt stuk van Arjan van Veelen in de NRC NEXT vandaag. Met scherpe kritiek op de "deeleconomie" en een aantal varianten daarvan in het bijzonder. 

Vriendschap met de chauffeur? Laat me niet lachen Bij UberPOP en Airbnb blijft veel geld aan de strijkstok hangen

Bedrijven als Uber en Airbnb presenteren zich graag als idealisten. Met nieuwe technologie beloven ze oude dromen waar te maken. Arjen van Veelen gelooft er niets van. Geld verdienen, daar gaat het ze om.

Minder hebben, meer delen

Liever een gat in je muur dan een boor in je kast? Dan voel je je vast thuis in de deeleconomie. Vorig jaar begonnen Harmen van Sprang en Pieter van de Glind aan ShareNL, het Nederlandse platform voor de deeleconomie. Inmiddels is het een fulltime baan en zijn ze bezig met een boek. “Waarom hebben we allemaal een auto die 90 procent van de tijd stilstaat?”

INTERVIEW – 

Je boekt net zo makkelijk een overnachting in iemands huis als een hotelkamer en kan via internet spullen lenen van je buurman. Initiatieven zoals Airbnb, Peerby en Snappcar worden steeds groter en populairder. Het zijn allemaal voorbeelden van de deeleconomie: burgers lenen, ruilen, geven en verhuren onderling producten en diensten. In Nederland is ShareNL het kennis- en netwerkplatform voor de deeleconomie.

Wat doen jullie precies bij ShareNL?
Pieter: “Wij koppelen verschillende initiatieven binnen de deeleconomie aan elkaar. Maar we willen die initiatieven ook met het bedrijfsleven, de overheid, onderzoekers en media verbinden. Daarnaast willen we kennis over de deeleconomie blijven ontwikkelen.”

Hoe doen jullie dat?
Harmen: “Wij weten en horen ontzettend veel, we zijn echt de ogen en oren van die deeleconomie. Afgelopen week werd bijvoorbeeld bekend dat Waternet twee nieuwe deelplatforms verbiedt. Wij werden vervolgens gebeld door deze start-ups, die bezitters van bootjes willen linken aan mensen die een boot willen huren. Dan gaan wij kijken naar de contacten die we hebben met de gemeente Amsterdam, waarmee we al in gesprek zijn over de deeleconomie. We hopen dat de gemeente zich open opstelt richting nieuwe organisaties en start-ups binnen de deeleconomie, ook als ze niet binnen de huidige regels passen. Dat heeft de gemeente bijvoorbeeld bij Airbnb gedaan.”

“Daarnaast geven we presentaties en organiseren we workshops en bijeenkomsten. We organiseren vier keer per jaar een meet up voor iedereen die geïnteresseerd is in de deeleconomie. En we organiseren ronde tafelgesprekken. Rondom het thema mobiliteit werkten we bijvoorbeeld samen met het Ministerie voor Infrastructuur en Milieu en nodigden we deeleconomie start-ups, het Kennisplatform Verkeer en Vervoer en andere organisaties uit.”

Mobiliteit?
Pieter: “De grootste deelmarkten zijn momenteel accommodatie en mobiliteit. Bij mobiliteit kun je denken aan het delen van auto’s, die normaal gesproken 90 procent van de tijd stilstaan. Er zijn al verschillende initiatieven zoals SnappCar, Car2Go, Uber en BlaBlaCar. Dan verkoop je mensen dus geen auto maar het gebruik van een auto, oftewel mobiliteit.”

Hoe staan autofabrikanten en andere grote bedrijven tegenover de deeleconomie?
Pieter: “De autoverkoop is in Nederland op het laagste niveau sinds 1969. Die sector heeft zelf dus ook door dat ze iets moeten veranderen. We merken dat er vanuit veel bedrijven interesse is in de deeleconomie. We worden regelmatig gevraagd voor presentaties en zien ook grote bedrijven die inspelen op de deeleconomie.”

Kun je daar een voorbeeld van geven?
Pieter: “Het initiatief Car2Go, waarmee je elektrische auto’s kunt delen, komt bijvoorbeeld van multinational Daimler AG (waar ook de automerken Mercedes-Benz en Smart onder vallen, red.). Ook biedt Philips inmiddels licht als service aan. Dan betaal je voor het licht dat je gebruikt, in plaats van voor de lampen. Bedrijven bieden consumenten op die manier toegang tot een product of service, in plaats van bezit. Ik geloof dat die andere mindset op een gegeven moment voor iedere markt zal komen. Bezit wordt steeds minder belangrijk.”

De deeleconomie is dus niet alleen een product van de crisis?
Harmen: “Ik denk dat de crisis absoluut geholpen heeft, omdat mensen gedwongen werden om verder te kijken dan hoe ze dingen op dat moment deden. Maar ik denk dat de deeleconomie vooral voortkomt uit een veranderende generatie. Door technologische veranderingen zoals internet weten mensen veel meer en is delen ontzettend makkelijk geworden. Je ziet bijvoorbeeld dat mensen meer waarde hechten aan duurzaamheid en kennis over waar hun eten vandaan komt. Zo wordt het ook steeds logischer om spullen te gebruiken in plaats van te bezitten.”

Denken jullie dat iedereen uiteindelijk wil delen?
Pieter: “Je ziet vaak dat de jongere generatie dit soort nieuwe ontwikkelingen het snelste oppikt. Dat was zo met bijvoorbeeld internet en je ziet het ook bij de deeleconomie. Maar na een tijdje verspreiden dit soort ontwikkelingen zich door de hele samenleving. Voor mijn master thesis heb ik onderzoek gedaan naar de deeleconomie. Uit onderzoek onder 1330 mensen, waarvan 30 mensen jonger dan 35 jaar waren, bleek dat de bereidheid om te delen onder vrijwel iedereen even groot was. Via Facebook zijn mensen al heel veel gaan delen, het is eigenlijk een hele logische stap om ook dingen te gaan delen in het echte leven.”

Wanneer zal de deeleconomie iets van de massa worden?
Pieter: “Er zijn twee belangrijke voorwaarden voor de groei van de deeleconomie. Een daarvan is vertrouwen. Dat is een voorwaarde als je spullen uitleent aan je buurman, maar bijvoorbeeld ook in de vorm van een goede verzekering als je een gedeelde auto gebruikt. Daarnaast is gemak van belang. Door het platform Peerby (een website waar je spullen kunt lenen van mensen in de buurt, red.) kun je nu veel gemakkelijker een boor lenen dan vijftien jaar geleden. Toen had je bij de hele straat aan moeten bellen, nu zet je gewoon een berichtje op internet en heb je binnen een kwartier een boor. Het is vaak ook goedkoper. Ik denk dat gemak en voordeligheid ervoor zullen zorgen dat de massa meegaat in de deeleconomie.”

Crowd kan mede-eigenaar worden van nieuwe ondernemingen

Om de ontwikkeling van de deeleconomie te versnellen, start Oneplanetcrowd, het grootste duurzame crowdfundingplatform van Europa, op 1 oktober een landelijke campagne voor alle deeleconomie ondernemingen die financiering zoeken. De deeleconomie is een verzamelterm voor de beweging waarbij men over de hele wereld op grote schaal aan het delen is en consumptiegedrag van bezit naar gebruik verschuift. Snappcar, hét platform waarop je je eigen auto kunt delen met anderen, haalde via Oneplanetcrowd meer dan €560.000 crowdfunding op voor de groeiplannen van hun bedrijf. Dat succes hoopt Oneplanetcrowd minimaal te herhalen door nieuwe deeleconomie bedrijven op te roepen om mee te doen.

Collectief consumeren
De deeleconomie (ook wel collaborative consumption) is een nieuwe soort economie waarin delen en collectief consumeren centraal staat. Er zijn steeds meer platformen die bemiddelen door gebruikers met elkaar in contact te brengen om vervolgens spullen, diensten, kennis, of vaardigheden uit te wisselen. Vraag en aanbod komen zo direct bij elkaar zonder tussenkomst van andere bedrijven. Omdat alles om wederzijds vertrouwen draait, wordt vaak gebruik gemaakt van een systeem waarin zowel aanbieder als vrager worden beoordeeld.

Financiering voor groeibedrijven
Er zijn talloze nieuwe initiatieven opgestaan om de deeleconomie in een versnelling te brengen. De communities van deze platformen groeien hard, wat bewijst dat veel mensen gebruik willen maken van de diensten. Konnektid, Swapsee, Croqqer, Mantelaar en een aantal andere prominente deeleconomie bedrijven, die Oneplanetcrowd later bekend zal maken, starten gezamenlijk een crowdfundingcampagne via Oneplanetcrowd.nl. Er zijn meerdere aantrekkelijke investeringsmogelijkheden op het platform voor de crowd, waaronder een tegenprestatie in de vorm van een product, rente op een lening of mede-eigenaarschap in een dergelijk groeibedrijf.
Oneplanetcrowd zal voor deze landelijke campagne samenwerken met haar media-partners zoals Urgenda, De Betere Wereld, Duurzaamnieuws.nl en het acceleratieprogramma Teach to Fish.

Nieuwe deeleconomie initiatieven die ook willen deelnemen aan de campagne kunnen zich tot uiterlijk 15 september aanmelden via info@oneplanetcrowd.nl.

Maarten de Jong, directeur Oneplanetcrowd: “Mensen beseffen steeds meer dat ze niet alles zelf hoeven te bezitten maar dat je door te delen met elkaar toegang krijgt tot alles wat je nodig hebt. Of het nu spullen of vaardigheden zijn. Van bezit naar gebruik. Oneplanetcrowd is als crowdfundingplatform voor duurzame impact heel blij met deze ontwikkeling. Daarom roepen we alle deeleconomie bedrijven op om zich te melden en mee te doen aan onze campagne, waarmee landelijk aandacht komt voor de deeleconomie en crowdfunding.”

Geld verdienen in de deeleconomie? De fiscus kijkt mee

Onderstaand artikel is een reactie van de hand van Claartje Vogel op het artikel in de Volkskrant vorige week over deeleconomie en de fiscus. Ook wij (shareNL) hebben uiteraard contact met de Belastingdienst. Voor alle partijen actief in de deeleconomie is het immers relevant om te weten hoe het nu precies zit met de belasting. Zodra wij een laatste update hebben, zullen wij die hier uiteraard delen. Intussen zijn eventuele vragen altijd welkom.

Geld verdienen in de deeleconomie? De fiscus kijkt mee

Door: Claartje Vogel

Uw huis verhuren via AirBnb, uw auto delen met SnappCar of iemand een lift geven als chauffeur voor Uber. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijkheden om kosten te besparen of zelfs geld te verdienen door te delen. Maar pas op: ook de Belastingdienst ontdekt de deeleconomie.

Gert-Jan van Norden, belastingexpert bij KPMG Meijburg en hoogleraar belastingrecht, waarschuwt in de Volkskrant voor de fiscale gevolgen. Volgens Van Norden waarschuwen platformen consumenten niet goed genoeg voor mogelijke belasting op ‘delen’ of verhuren. In het Volkskrant-artikel wordt bijvoorbeeld een disclaimer van SnappCar aangehaald. Helaas slechts de eerste twee regels, want wie verder leest ziet dat het platform wel degelijk waarschuwt voor de belastingplicht:

“Zolang je “incidenteel” je auto verhuurt, hoef je je geen zorgen te maken. Gemiddeld kun je als particulier zo’n 5000-6000 euro per jaar belastingvrij verhuren. Omdat het om een transactie tussen consumenten gaat, hoef je ook geen BTW te betalen. Maar, zodra je jouw auto op een commerciële manier verhuurt, is er sprake van  bedrijfsvoering. En dan zijn de transacties BTW-plichtig.  Je moet in dat geval de verhuurinkomsten opgeven bij de Belastingdienst.”

Het verschilt per situatie

Net als AirBnb (huizen), Thuisafgehaald (maaltijden) en Uber (auto’s), laat SnappCar de belastingzaken over aan de delers. Het verschilt namelijk per persoon en situatie hoe de belastingaangifte eruit ziet.  ”Het is onmogelijk om alle situaties in details te beschrijven,” zegt ook belastingexpert Van Norden.

Een ander voorbeeld is taxi-app Uber. Uber biedt taxi’s aan met professionele chauffeurs (ondernemers, die verplicht zijn hun inkomsten op te geven), maar ook met particuliere chauffeurs. “Ook die moeten zelf hun belasting regelen,” zegt Uber-directeur Niek van Leeuwen. Er is veel verschil tussen de particuliere chauffeurs: de een rijdt 40 uur in de week, de ander maar af en toe.

Geen strikte scheidslijn

Deelplatformen willen vooral het delen faciliteren: aan belastingzaken wagen de websites zich liever niet. Te ingewikkeld. Zeker zodra er internationaal gedeeld wordt, zoals bij vakantiehuizenplatform AirBnb. Steden als New York en Amsterdam werken sinds kort wel samen met AirBnb om “illegale hotels” te voorkomen.

De Belastingdienst bekijkt ieder geval apart, er is geen echt strikte scheidslijn tussen bijverdienste en bedrijfsmatige verhuur. Als u bijvoorbeeld een of twee keer per jaar uw huis verhuurt tijdens uw vakantie, dan ziet de Belastingdienst dat niet als inkomen. Maar verhuurt u iedere week een (deel van) uw huis, dan wel.

Op dit moment worden bijverdiensten lang niet altijd opgegeven. Verhuursites zijn niet verplicht gegevens door te spelen aan de fiscus. Van Norden denkt dat de Belastingdienst mogelijk besluit een jaar speciaal aandacht te geven aan dit soort verdiensten. “De Belastingdienst kan immers ook die sites bekijken en controleren of verhuurders hun inkomsten opgeven.”

BTW

Wilt u geen risico lopen, dan moet u zelf uitzoeken of u belasting- of btw-plichtig bent. Let op: de belastingdienst werkt met andere criteria voor btw dan voor inkomstenbelasting. Wie regelmatig goederen of diensten verkoopt of verhuurt, is btw-plichtig. Ongeacht of hij ondernemer is. Als u voor de inkomstenbelasting geen ondernemer bent, kunt u dat toch zijn voor de btw. Officieel gezien moet u dus een btw-administratie bijhouden, als u regelmatig uw auto of huis verhuurt via een platform. Die btw rekent u aan de personen aan wie u uw spullen verhuurt. Voordeel: betaalde btw die met deze inkomsten te maken heeft (bijvoorbeeld de kosten van de boodschappen voor de maaltijd die u deelt via Thuisafgehaald), krijgt u terug.

Inkomstenbelasting

Soms moet u wel btw in rekening brengen, maar geen inkomstenbelasting betalen. Inkomsten uit de deeleconomie vallen onder de inkomstenbelasting, als ze voldoen aan deze criteria:

  1. Het is een reële bron van inkomsten. Een paar honderd euro extra per jaar door mensen een lift te geven, daar kan niemand van leven.
  2. Het doel van de activiteit moet geld verdienen zijn. Een vergoeding voor de benzine bij het carpoolen is dat niet. Je huis verhuren nadat je het hebt geadverteerd met mooie foto’s wel.
  3. Het moet aannemelijk zijn dat het lukt om er inkomsten aan over te houden.

 

Prisma van de Nederlandse deeleconomie

De social business consultants van Engagement Media hebben in samenwerking met Platform Social Business de deeleconomie in kaart gebracht. 

De meeste bedrijven zijn in meer dan 1 sector actief. Zo kan je met Jipio spullen lenen, huren schenken en ruilen en bestaat er een betaalde versie.